Travers Music Publishers
| English Language |
   
 
 
 

Sebastian Klonowic, 1581
MUZYKA POLSKIEGO RENESANSU
Ars Nova - zespół
Jacek Urbaniak - kierownik artystyczny

 
 
 
   
TABULATURA WARSZAWSKIEGO TOWARZYSTWA MUZYCZNEGO, 1580
 
 

TABULATURA WARSZAWSKIEGO TOWARZYSTWA MUZYCZNEGO, 1580
Muzyka polskiego renesansu


Weronika Grozdew - śpiew
Dagmara Barna - śpiew
Ars Nova
Agnieszka Obst - fidel
Joanna Nogal - fidel
Marta Zalewska - skrzypce
Marcin Zalewski - viola da gamba
Paweł Zalewski - viola da gamba
Piotr Wawreniuk - puzon renesansowy
Robert Krajewski - puzon renesansowy
Krzysztof Owczynik - flety, cornamuse
Jacek Urbaniak - pomorty, cornamuse, flety, kierownik artystyczny


 
 
 
   
CANTIGAS DE SANTA MARIA
 
 

CANTIGAS DE SANTA MARIA - O CUDOWNYCH UZDROWIENIACH
Muzyka hiszpańskiego średniowiecza
Alfonso X el Sabio, ok. 1240 r. Hiszpania, Estampidy z XIV w.
Kierownik artystyczny Jacek Urbaniak
Maria Pomianowska - śpiew, melorecytacja, fidel płocka, suka biłgorajska
Anna Mikołajczyk-Niewiedział - sopran
Ars Nova
Małgorzata Feldgebel - fidel, Marcin Zalewski - lutnia arabska-ud, lira korbowa, Krzysztof Owczynik - flety, cornamuse, melorecytacja, śpiew, Jacek Urbaniak - flety, szałamaja, śpiew

 
 
 
   
mpr
 
 

MUZYKA POLSKIEGO RENESANSU
Nagranie z okazji 25-lecia zespołu Ars Nova
Kierownik artystyczny Jacek Urbaniak
Zespół wokalny Subtilior
Kierownik zespołu wokalnego - Piotr Zawistowski
Wojciech Siemion - melorecytacja
Anna Mikołajczyk-Niewiedział - sopran
Marta Wróblewska - sopran
Grzegorz Zychowicz - bas
Ars Nova
Małgorzata Feldgebel - fidel Joanna Nogal - fidel Mirosław Feldgebel - harfa, bęben, śpiew Marcin Zalewski - lira korbowa, psałterium, bęben, viola da gamba Paweł Zalewski - lira korbowa Piotr Wawreniuk - puzon Robert Krajewski - puzon Przemysław Bychawski - puzon Krzysztof Owczynik - flety, cornamuse, fujarki, cornamuse, kołatki, dzwonki, śpiew Jacek Urbaniak - pomorty, flety, kołatki, śpiew, opracowanie muzyczne

Utwory religijne, świeckie: moralizatorskie, królewskie, obyczajowe, polityczne, tanceczne, instrumentalne z XVI-XVII w.

1. Anonim,tekst Mikołaj Rej - Przestrach na złe sprawy ludzkiego żywota, sol. G. Zychowicz
2. Wacław z Szamotuł, tekst Andrzej Trzecieski - Modlitwa, gdy dziatki spać idą
3. Wacław z Szamotuł, tekst Mikołaj Rej - Kryste dniu naszej światłości, sol. M. Wróblewska
4. Sebastian z Felsztyna - Alleluja ad Rorate, cum prosa, Ave Maria (instr.)
5. Jerzy Liban z Legnicy, tekst Wincenty z Kielczy - Ortus de Polonia
6. Mikołaj Gomółka, tekst Jan Kochanowski - Nieście chwałę mocarze (Psalm 29)
7. Mikołaj Gomółka, tekst Jan Kochanowski - Królu niebieski (Psalm 28)
8. Cyprian Bazylik, tekst Andrzej Trzecieski - Nabożna piosnka
9. Cyprian Bazylik, tekst Jakub Lubelczyk -Zaniechaj towarzystwa z ludźmi złościwemi, sol. A. Mikołajczyk 10. Seweryn Koń - Bez tytułu (instr.)
11. Krzysztof Borek - Kyrie z mszy Te Deum laudamus
12. Marcin Leopolita - Cibavit eos (instr.)
13. Marcin Leopolita - Sanctus z Missa Paschalis
14. Walenty Bakfark - Czarna krowa (instr.)
15. Wojciech Długoraj - Vilanella Polonica
16. Anonim z tabulatury Jana z Lublina -Taniec 5 (bez tytułu)
17. Anonim z tabulatury Jana z Lublina -Taniec Hajducki
18. Anonim z tabulatury Jana z Lublina - Taniec Szewczyk idzie po ulicy szydełka nosząc
19. Anonim z tabulatury Jana z Lublina -Taniec Rocal fuza
20. Anonim z tabulatury gdańskiej, (1 poł.XVII w.) - Taniec (bez tytułu)
21. Anonim, tekst Mikołaj Rej - Napis nad grobem zacnej królowej Barbary Radziwiłłówny, sol. A. Mikołajczyk
22. Anonim, melodia Lamentacji z Ciemnej Jutrzni - Chryste Panie Wszechmogący, sol. W. Siemion
23. Anonim, tekst Andrzej Trzecieski (?) - Pieśń o śmierci króla jego miłości, Starego Zygmunta I, sol. G. Zychowicz
24. Krzysztof Klabon, tekst Stanisław Grochowski - Sławne potomstwo Lechowe, sol. M. Wróblewska
25. Anonim - Pieśń o weselu najaśniejszego króla króla Zygmunta II, sol. M. Wróblewska
26. Anonim, (pocz. XVII w.) - Pieśń rokoszan Zebrzydowskiego

Omówienie
Przestrach to bardzo rejowska pieśń pełna wigoru i staropolskiej dosadności. Rej moralizuje w tanecznym rytmie mazurowym przedzielanym synkopami i pauzą, co jeszcze bardziej uwydatnia sprężystość i giętkość słowa.
Modlitwa, gdy dziatki spać idą to najpiękniejszy utwór polskiego renesansu, który jest nawet sygnałem współczesnego programu telewizyjnego - przyciągającym uwagę swym natchnionym charakterem. Niebiańskie frazy porywają słuchaczy od 400 lat i przenoszą w świat zaczarowanych dźwięków wielkiego Szamotulczyka. Prezentujemy premierowe nagranie tej pieśni w wersji z instrumentami.
Kryste dniu naszej światłości to następna piękna pieśń Szamotulczyka i Reja - dwóch artystów, którzy przeszli do obozu reformacji. Pełna religijnego i moralizatorskiego żaru pieśń zazwyczaj śpiewana przez 4-głosowe chóry a capella, tu wykonana jest przez solistkę i instrumenty renesansowe. Wacław z Szamotuł (ok.1520-1560) związany był z dworem kasztelana Hieronima Chodkiewicza w Wilnie, od 1547 roku zatrudniony jako kompozytor dworu króla Zygmunta Augusta, a od 1555 związany z innowierczym dworem Mikołaja Radziwiłła. Był również poetą. Choć do dziś zachowało się zaledwie jedenaście jego utworów, cieszy się on sławą najwybitniejszego twórcy polskiego renesansu. Komponował w stylu dojrzałej polifonii niderlandzkiej.
Alleluja ad Rorate, cum prosa Ave Maria wykonana tu w wersji instrumentalnej, oparta jest na tzw. cantus firmus w środkowym głosie tenorowym, który grają dzwonki i fidel. Jest to motet wokalny, jeden z najstarszych polskich przykładów muzyki polifonicznej. Sebastian z Felsztyna (ok. 1480-1552) był teoretykiem i kompozytorem. Studiował w Akademii Krakowskiej, był wikariuszem w Felsztynie i Przemyślu i proboszczem w Sanoku. Wydał m.in. traktaty o muzyce chorałowej i podręcznik zapisu nutowego.
Ortus de Polonia oparty jest na tzw. cantus firmus w środkowym głosie tenorowym, granym również przez puzon. Jego melodia pochodzi z popularnej XIII- wiecznej historii rymowanej o św. Stanisławie. Jerzy Liban z Legnicy (1464-ok.1546) był filologiem, kompozytorem, teoretykiem muzyki i wybitnym humanistą. Studiował w Akademii Krakowskiej oraz w Kolonii. Był profesorem wspomnianej Akademii, kantorem i rektorem szkoły parafialnej przy Kościele Mariackim w Krakowie. Jest autorem dzieł z zakresu filologii klasycznej, hellenistyki, hebraistyki, traktatów muzycznych i dwunastu kompozycji. Wincenty z Kielczy - pierwszy znany z nazwiska polski kompozytor i poeta (ok. 1200-1270) nauki pobierał w katedralnej szkole krakowskiej, od 1222 roku był kapelanem biskupa krakowskiego - Odrowąża, 1227-1235 był kanonikiem krakowskim, uczestniczył w wyprawie do Modeny po zwłoki Iwona, zabiegał o kanonizację św. Stanisława i prawdopodobnie w niej uczestniczył w Asyżu w 1253 roku. Od 1257 przebywał w klasztorze Dominikanów w Krakowie, później w Raciborzu, gdzie był przeorem.
Nieście chwałę mocarze, Królu niebieski są częścią zbioru 150 psalmów -najważniejszego i najobszerniejszego dzieła polskiego renesansu: Melodyje na psałterz polski. Wydane w drukarni Łazarza Andrysowicza w Krakowie w r. 1580 na zamówienie biskupa krakowskiego Piotra Myszkowskiego, przeznaczone były dla "naszych prostych domaków". Zachwycając kunsztem słowa i melodii, stanowią do dziś podstawę repertuaru polskich chórów. Wersja wokalno-instrumentalna należy do rzadkości, choć z pewnością mogła zaistnieć w czasach renesansu. Hymniczny, wręcz szlagierowy psalm Nieście chwałę z łatwą do zapamiętania melodią poprzedza żarliwy i piękny psalm Królu niebieski. Mikołaj Gomółka z Sandomierza (1535-ok. 1595) przebywał od roku 1545 na dworze królewskim Zygmunta Augusta jako śpiewak chłopięcy i paź. W roku 1558 został fistulatorem grającym na instrumentach dętych drewnianych, w 1563 opuścił służbę królewską , przebywał w Sandomierzu, będąc finansistą, prawnikiem, ławnikiem i radnym..Około roku 1570 ożenił się z Jadwigą - córką rajcy z Tarnowa. Od 1578 pracował znów jako muzyk na dworze biskupa krakowskiego Piotra Myszkowskiego, który nadał mu kopalnie w Muszynie (?).
Nabożna piosnka, Zaniechaj towarzystwa z ludźmi złościwemi - dwie pieśni Bazylika wpisują się w nurt popularnych , prostych i poprawnych pieśni reformatorskich polskiego Odrodzenia. Cyprian Bazylik z Sieradza (ok. 1535- 1600) studiował teologię w Akademii Krakowskiej. Pracował w kancelarii króla Zygmunta Augusta oraz Mikołaja Radziwiłła w Wilnie i Brześciu, gdzie prowadził też drukarnię. Zachowało się jedenaście jego pieśni. W pieśniach tu przedstawionych główna melodia środkowego trzeciego głosu opleciona jest w ozdobne głosy wyższe. Andrzej Trzecieski (1525- 1584) był synem Andrzeja Trzecieskiego starszego, głośnego przywódcy reformacyjnego. Immatrykulował się na uniwersytecie w Wittenberdze. Tkwił głęboko w środowisku protestanckim; znał wielu działaczy reformacji, uczestniczył w pracach synodów. W ciągu kilku lat pozostawał w służbie rzecznika kalwinizmu, Mikołaja Radziwiłła Czarnego w Brześciu i w Wilnie. Od roku 1557 był dworzaninem Zygmunta Augusta, w późniejszych latach został sekretarzem Henryka Walezego, bywał też na dworze Stefana Batorego. Pod koniec życia zbliżył się prawdopodobnie do katolicyzmu. Przyjaźnił się z wieloma wybitnymi osobistościami swojej epoki, m.in z Janem Kochanowskim, Mikołajem Rejem, Andrzejem Fryczem Modrzewskim. Trzecieski był autorem dwujęzycznym - pisał po łacinie i po polsku. Jakub Lubelczyk żył w połowie XVI w., był działaczem zboru małopolskiego, współpracownikiem Mikołaja Reja. Wydał w Krakowie Psałterz Dawida (1558; będący jednym z pierwszych europejskich zbiorów wszystkich psalmów) z melodią przypuszczalnie w jego własnym opracowaniu.
Bez tytułu to tajemniczy utwór z tabulatury organowej Jana z Lublina niemieszczący się w możliwościach renesansowej klawiatury, stąd wykonany tu na fletach. Nagranie premierowe.
Kyrie z mszy Te Deum laudamus nawiązuje do tradycji wczesno-renesansowej szkoły rzymskiej. W nagraniu wykonywana jest w bogatej szacie dźwiękowej wraz z instrumentami. Krzysztof Borek działał na dworze królewskim w Krakowie w połowie XVI w., był kapelanem i muzykiem królowej Bony, śpiewakiem, przełożonym (prepozytem) sławnej Kapeli Rorantystów w Katedrze Wawelskiej (1558-1570).
Cibavit eos (instr.), Sanctus z Missa Paschalis. Missa Paschalis Marcina ze Lwowa jest największym polskim osiągnięciem muzyki mszalnej XVI w. Utrzymana w stylu polifonii niderlandzkiej połowy XVI w. stanowiła repertuar większości polskich ośrodków katedralnych. Marcin Leopolita ze Lwowa (zm. 1589) kształcił się we Lwowie i na Akademii Krakowskiej (?). Był prawdopodobnie uczniem Sebastiana z Felsztyna. W roku 1560 został kompozytorem króla Zygmunta Augusta, gdzie pracował krótko. Do dzisiaj zachowała się tylko Missa Paschalis i cztery motety, wśród nich wykonany tu instrumentalnie Cibavit eos.
Czarna krowa jest czterogłosowym opracowaniem instrumentalnym utworu lutniowego, który ma polską melodykę i swojsko brzmiący tytuł. Walenty Bakfark Greff (1507-1576) urodził się na Węgrzech w Siedmiogrodzie, kształcił się w Budzie na dworze Jana I Zapolyi. W roku 1549 został nadwornym lutnistą króla Zygmunta Augusta. Przebywał w Krakowie, Wilnie, Królewcu, Gdańsku. Uciekł z Polski w roku 1566 ścigany za niejasne sprawy polityczne, a jego dom w Wilnie splądrowano.Miał żonę Polkę. Opromieniony był w Polsce sławą wielkiego lutnisty, o czym pisał w swych wierszach Jan Kochanowski i Andrzej Trzecieski.
Vilanella Polonica to instrumentalna wersja utworu lutniowego, grana tu na harfie i violi da gamba. Wojciech Długoraj (1557 - 1619 ?) pochodził z rodziny chłopskiej w Gostyniu. Był nadwornym lutnistą Samuela Zborowskiego, któremu wykradł kompromitujące listy przyczyniając się tym do jego ścięcia. W latach 1583-1586 był nadwornym lutnistą Stefana Batorego. Prawdopodobnie uciekł z Polski i pracował na dworach niemieckich.
Taniec bez tytułu, Hajducki, Szewczyk, Rocal fuza to wybrane spośród 36 tańce wykonywane w Polsce w połowie XVI w. Bez tytułu ma plebejski charakter, Hajducki jest popisem fizycznej sprawności młodego rekruta, Szewczyk był zapewne swojską piosenką, Rocal fuza (Roch' al fuso) to polski zapis piosenki Antonia Rotty. Wszystkie tańce mają dwie części:wolniejszą - w metrum parzystym i szybszą - w metrum trójdzielnym. Odpowiada to formie znanych wówczas tańców europejskich: pawany i galiardy. Tabulatura organowa Jana z Lublina (1537-1548) zawiera 234 utwory organowe i 250 krótszych fragmentów muzycznych. Jest najobszerniejszym zbiorem muzycznym swych czasów w Europie. Zawiera dzieła kompozytorów polskich i europejskich. Od początku znajdowała się w klasztorze kanoników regularnych w Kraśniku., obecnie w bibliotece PAN w Krakowie.
Taniec (33, bez tytułu) jest wybrany spośród 40 tańców oznaczonych w tabulaturze lutniowej inicjałami BP, tj. Balletto Polacho, mających renesansowy charakter. Na nagraniu prezentowane jest pełne siły, fanfarowe opracowanie tańca na instrumenty dęte.Tabulatura gdańska pochodzi z 1 połowy XVII wieku. Zabytek zaginął podczas II wojny światowej i znamy go obecnie z zapisów prof. H. Feichta i prof. M. Szczepańskiej.
Napis nad grobem... - pieśń żałobna, w której wychwala się liczne przymioty przedwcześnie zmarłej Barbary Radziwiłłówny. Utwór wpisuje się w bogatą twórczość artystyczną tworzącą romantyczną legendę o pięknej królowej i jej miłości. W naszym nagraniu pieśń wykonana jest przez solistkę z akompaniamentem instrumentów.
Chryste Panie Wszechmogący to lamentacja wykonywana wieczorem w Wielką Środę, Czwartek i Piątek, tzw. lamentacja Ciemnych Jutrzni. Ten rodzaj pieśni pasyjnej zaczerpnięto z lamentacji proroka Jeremiasza. Przejmujący śpiew o męce Chrystusa przedzielany jest chorałowo wykonanymi literami alfabetu: aleph, beth, gimel, daleth, vau. Głosom towarzyszy lira korbowa i kołatki.
Pieśń o śmierci króla Zygmunta Starego opowiada o dokonaniach gospodarczych, finansowych i politycznych zmarłego króla. Wykonywana jest w opracowaniu na głos solowy-bas i zespół instrumentalny.
Sławne potomstwo Lechowe jest jedną ze zbioru sześciu Pieśni Kaliope Slowieńskiej na teraźniejsze pod Byczyną zwycięstwo, gdzie wysławiana jest wiktoria hetmana Jana Zamojskiego, pogromcy wojsk habsburgskich w sławnej bitwie z roku 1588. Krzysztof Klabon (1550-1616) - już jako chłopiec śpiewał na dworze królewskim Zygmunta Augusta, później został fistulatorem i lutnistą. Za czasów króla Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy był kapelmistrzem królewskim. Stanisław Grochowski, popularny poeta swojej epoki (1542-1612) kształcił się w gimnazjum jezuickim w Pułtusku, w 1573 r. otrzymał święcenia kapłańskie, a od 1584 był sekretarzem królewskim.
Pieśń o weselu króla Zygmunta August jest relacją z przywiezienia do Krakowa przez królewskie dziewosłęby (swaty) Barbary Radziwiłłówny. Wraz z poprzednią pieśnią wpisuje się w szeroki nurt pieśniarsko-kronikarski , opisujący wydarzenia polityczne Polski ostatnich Jagiellonów. Podobnie jak poprzednia pieśń wykonywana jest przez solistkę i instrumenty.
Pieśń rokoszan Zebrzydowskiego obrazuje okrzyki bojowe zbrojnego powstania szlacheckiego pod wodzą wojewody Mikołaja Zebrzydowskiego. Walczyli oni przeciw zapędom monarchistycznym Zygmunta III Wazy. Rokosz zakończył się przegraną bitwą pod Guzowem w 1607 roku. Bardzo atrakcyjny utwór pełen jest krótkich, skontrastowanych i dynamicznych części. Jest on polskim odpowiednikiem francuskich i włoskich madrygałów naśladujących odgłosy z natury.

 
 
 
   
 
 

MUZYKA POLSKIEGO ŚREDNIOWIECZA
Nagranie z okazji 25-lecia zespołu Ars Nova
Kierownik artystyczny Jacek Urbaniak
Zespół wokalny Subtilior
Kierownik zespołu wokalnego - Piotr Zawistowski
Wojciech Siemion - melorecytacja
Anna Mikołajczyk-Niewiedział - sopran
Anna Krawczuk - sopran
Piotr Olech - kontratenor
Mirosław Borczyński - baryton
Ars Nova
Małgorzata Feldgebel - fidel Joanna Nogal - fidel Mirosław Feldgebel - harfa, bęben, śpiew Marcin Zalewski - lira korbowa, psałterium, bęben, viola da gamba Paweł Zalewski - lira korbowa Piotr Wawreniuk - puzon Robert Krajewski - puzon Przemysław Bychawski - puzon Krzysztof Owczynik - flety, cornamuse, fujarki, cornamuse, kołatki, dzwonki, śpiew Jacek Urbaniak - pomorty, flety, kołatki, śpiew, opracowanie muzyczne


Hymny, sekwencje, części mszalne, motety, chansons, ballada, utwory świeckie, okolicznościowe - jedno i wielogłosowe z XIII-XV w.

Utwory religijne
1. Anonim XIII/XIV w. - Bogurodzica
2. Wincenty z Kielczy XIII w. - Gaude Mater Polonia
3. Anonim ok. 1300 r. antyfonarz Klarysek ze Starego Sącza - Omnia beneficia
4. Melodia polska, Anonim XVI w. - Eia, sponsa Christi, gaude, sol. M. Borczyński
5. Mikołaj z Radomia XV w. - Alleluja
6. Mikołaj z Ostroroga, sł. Stanisław Ciołek (?) XV w. - Pastor gregis egregius, sol. P. Olech
7. Anonim, rkps. Jana z Jasiennej XV w. - Exordium/Nate Dei/Concrepet/Verbum caro
8. Piotr z Grudziądza XV w. - Preconia etroclita, sol. P. Olech
9. Anonim XV w. z rkpsu brata Seweryna z klasztoru bernardynów w Kobylinie - Salve sancta parens
10. Anonim XV w. z rkpsu brata Seweryna - Bądź wiesioła Panno czysta
11. Anonim XV w. z klasztoru kanoników regularnych w Kraśniku - Radości wam powiedam, sol. M. Borczyński
12. Anonim XV w. według zapisu A. Polińskiego - O nadroższy kwiatku, sol. A. Mikołajczyk
13. Anonim XV w. z kodeksu Działyńskich - Chwała Tobie Gospodzinie
14. Władysław z Gielniowa XV/XVI w. Jezusa Judasz przedał
15. Anonim XV w. według rkpsu malborskiego - Zdrowaś bądź Maryja, sol. A. Krawczuk

 
 
 
   
Pavans and Galliards - Niderlandy 1611 r.
 
 

Tańce Renesansowe - Niderlandy 1611 r., Cornelius Schuyt
Ars Nova - zespół
Jacek Urbaniak - kierownik artystyczny

1. Dell'undecimo modo Padovana, Gagliarda
2. Del decimo modo Padovana, Gagliarda
3. Del secondo modo Padovana, Gagliarda
4. Del quinto modo Padovana, Gagliarda
5. Del terzo modo Padovana, Gagliarda
6. Del quatro modo Padovana, Gagliarda
7. La Barca, Canzon
8. Del sesto modo Padovana, Gagliarda
9. Del settimo modo Padovana, Gagliarda
10. Del nono modo Padovana, Gagliarda
11. Dell'ottavo modo Padovana, Gagliarda
12. Del duodecimo modo Padovana, Gagliarda
13. Del primo modo Padovana, Gagliarda

Małgorzata Feldgebel - skrzypce, Joanna Nogal - altówka, Piotr Zalewski - viola da gamba, Paweł Zalewski - viola da gamba, Marcin Zalewski - viola da gamba, lutnia, Krzysztof Owczynik - flety proste, cornamuse, cornetto, Bartłomiej Swebodziński - flety proste, Michał Kiljan - puzon altowy
i tenorowy ( nr 12 - solo), Robert Krajewski - puzon basowy, Mirosław Feldgebel - harfa, Robert Siwak - perkusja, Jacek Urbaniak - pomort, flety proste, cornamuse, opracowanie muzyczne

1. Dell' undecimo modo Padovana 11, Gagliarda 11 3'04''
Fanfarowa

Przypomina tryumfalne tony monteverdiańskie. Użyto w niej głośne instrumenty dęte: pomorty i puzony, które grają na początku części, a powtarzają to samo cichsze smyczki. Bęben bije prosto i symetrycznie, może nawet ta dosadność jest przeraźliwa, ale zmienia się z czasem, przez swą uporczywość w rodzaj transu. Tempo jest szybkie jak na pawanę. Faktura poszczególnych głosów jest rozdrobniona w rytmie fanfarowo-werblowym. To wszystko jest sygnałowe, skoczne, dęte. Galiardę poprzedza krótki wstęp tamburyna. W galiardzie jest jeszcze bardzjej skocznie.

2. Del decimo modo Padovana 10, Gagliarda 10 4'57''
Dostojna

Ta pawana mimo, że dostojna, to płynie wartko do przodu. Melodia pierwszego głosu zdwojona przez wysoki ,delikatny flet ma w sobie sporo wdzięcznej melancholii łączonej z powagą. Powtarza ją daleko ustawiony pomort. Galairda jest bardziej ludyczna w pierwszej powtórce poprzez użycie realistycznie brzmiącego pomortu grającego ze zmniejszonym składem instrumentów. W powtórce wchodzi cała orkiestra i tak powraca cięższe dostojeństwo.

3. Del secondo modo Padovana 2, Gagliarda 2 5'12''
Ciepła

W dwóch pierwszych głosach użyte są ciepło i delikatnie brzmiące flety tenorowe. Molowa tonacja a czyni miękkość. Wszystkie głosy są blisko siebie, tworząc zwartą tkankę. Z tyłu brzmi taneczny, dyskretny bęben i harfa. Czasem, bardzo rzadko pojawia się kontrastujący na ostro dźwięk pomortu, jak szczypta ostrzejszej przyprawy, po to by szybko wycofać się znów do bardziej mdłej miękkości ustawione są ostatnie akordy każdej części doskonale strojące i brzmiące. Galiarda rozświetla wszystko i sunie do przodu.

4. Del quinto modo Padovana 5, Gagliarda 5 2'57''
Smyczkowa

Tu panują same instrumenty smyczkowe czyniąc typowe renesansowe, jednorodne brzmienie consortu viol. Nie ma bębna, który lepiej pasuje do instrumentów dętych. Melodyka tej pawany nie rzuca się w ucho. To raczej szeregowy utwór bez charyzmy, którą mają niektóre z sąsiadek. Broni się szlachetnym brzmieniem i mocnym osadzeniem w konwencji epoki i gatunku.

5. Del terzo modo Padovana 3, Gagliarda 3 5'23''
Refleksyjna

I znów smyczki z violą sopranową w najwyższym głosie ze swym lśniąco-tęsknym dźwiękiem. Jest tu tylko jeden rodzynek ukryty w gąszczu smyczków-flet basowy, który ma rolę wypełniacza harmonicznego i przez to nieco abstrakcyjny kierunek melodii. Solistyczna viola pierwszego głosu ornamentuje powtórki w sposób dość nietypowy, bo z lekka poszarpany, jak ulotne myśli. Galiarda jak zwykle rozświetla i przyśpiesza akcję, a ornamenty violi w powtórkach stają się coraz bardziej wirtuozowskie.

6. Del quatro modo Padovana 4, Gagliarda 4 4'52''
Dojrzała

Ta zapewne jest do tańczenia przez starsze osoby. Zadziwia bowiem jej mądrość, coś bardzo dorosłego. Nie ma tu sztampy konwencji epoki i radosnych podrygów. Kroki są długie i powolne. O jej charakterze przesądza harmonika - niekonwencjonalna, zaawansowana, wybiegająca nierzadko daleko poza swoje czasy i charakter sąsiadek. Wiele smaku dodaje aktywny udział harfy filozoficznie plumkającej. W powtórkach pojawia się abstrakcyjnie brzmiący flet, bo oto nagle wyjęty jest na światło dzienne wewnętrzny element harmonii, tworząc inną jakość. Gdy przychodzi galiarda robi się bardziej młodzieńczo. Główną rolę przejmują 3 wyższe flety, to musi być weselej.

7. La Barca, Canzon 2'50''

I wreszcie coś innego, muzyka abstrakcyjna nie do tańczenia. Pierwszy temat powtórzony jest w równych odległościach przez wszystkie sześć głosów. Przypływa sześć statków z wdziękiem mieszając fale. Tak wygląda czysta faktura polifoniczna. W środku, jak przystało w formie cazony, krótki kontrastujący szybki w tempie przerywnik, a potem wraca płynący temat barkowy, jak z obrazka na okładce płyty

8. Del sesto modo Padovana 6, Gagliarda 6 3'29''
Abstrakcyjna

To moja ulubiona. Harmonicznie jest tak zaawansowana i skomplikowana, że nie wiadomo w jakim kierunku pójdzie. Muzyka jej jest jak filozof - stawia wiele znaków zapytania. Mroczna w charakterze, bardzo dojrzała jest ta pawana. To utwór bardziej do słuchania niż do tańczenia. W niektórych fragmentach pojawia się srebrzysta linia wysokiego fletu zwiększająca ekspresję. Idzie jednak ku szczęśliwemu rozwiązaniu w pogodnej, galiardzie, choć i ta zachowuje jakiś nierealny charakter. Potwierdza go użycie harfy i lutni jako głównych akompaniatorów galiardy. Instrumenty te czynią tkankę brzmieniową bardziej rozczłonkowaną i ulotną.

9. Dell settimo modo Padovana 7, Gagliarda 7 4'43''
Daleka

Kompozytor wymyślił dużo ruchu we wszystkich 5 głosach z wyjątkiem pierwszego, który stoi w miejscu na długich dźwiękach, jak z dala przypatrujący się akcji obserwator. Tak jest przede wszystkim w pierwszej części utworu. Później ów obserwator uruchamia się. Tym nieruchomym jest cynk na zmianę z fletem tenorowym. Wreszcie w galiardzie przejmuje on prym i okazuje się pełnym szarmu Włochem. Melodia galiardy grana w oktawch przez dwa flety: sopranowy i tenorowy, którym towarzyszą pizzicata smyczków nasycona jest zmysłowym zapachem Italii.

10. Del nono modo Padovana 9, Gagliarda 9 5'07''
Letnia

Pozostajemy w rozleniwionej słońcem Italii. Grają 4 flety, 2 viole i błąkający się dzwon. Tempo jest leniwe, charakter snujący się. Czasem któryś z fletów wyśpiewuje śpiewne westchnienie, które zaraz pojawia się jak echo w innych głosach. Pojawia się nieregularnie wysoki flet jak kwiecisty zapach. Najpiękniej pachnie w 2'14'' gdzie jest motyw opadającej seksty. Słodkie lenistwo przemija w galiardzie, która porywa do tańca, a pierwszy flet gra śmigające ozdobniki. Piękny jest spadający pochód harmoniczny w drugiej cząstce galiardy 4'09'' przypominający o poprzednich słodyczach lata.

11. Dell' ottavo modo Padovana 8, Gagliarda 8 3'15''
Dęta

Ta pawana jest jedną z najbardziej konwencjonalnych w sensie materii muzycznej. Grzeszy nieco schematyzmem i kwadratowością. Ma mniej interesującą niż polifoniczna fakturę homofoniczną. Nie ma urokliwej melodii, czy zaawansowanej harmonii. Tak jak wszystkie dwanaście składa się z trzech (przeważnie powtarzanych dwukrotnie) części pawany i trzech opartych na podobnym materiale harmonicznym części galiardy. 5 głosów grają flety proste, a głos najniższy powierzony został stroikowej cornamuse tenorowej. W galiardzie najwyższy flet gra w powtórkach wirtuozowskie ozdobniki.

12. Del duodecimo modo Padovana 12, Gagliarda 12 3'30''
Żałobna

Żałobną pawanę napisał już raz Ravel na śmierć infantki. Ta jest jednak mniej romantyczna i płaczliwa. Solowy puzon altowy (Michał Kiljan) gra oszczędną w wyrazie i mało słodką w charakterze melodię pierwszego głosu, pod którym chodzą nisko brzmiące instrumenty smyczkowe: altówka, viole da gamba, puzon basowy i harfa. Brzmi to bardzo dostatnio - jak na pogrzeb, to kogoś zamożnego, zapewne grubego kupca z Leidy, co nie miał smutnego życia. Po tym musi być niestety taneczna galiarda, gdzie ujawnia się cała materialność grubego ciała, przyciężkich podskoków, czegoś plebejskiego. Odpowiadają za ten stan muzyki rubaszne stroiki cornamuse pachnące potem, ciałem i krwią.

13. Del primo modo Padovana 1, Gagliarda 1 4'38''
Monumentalna

To jedna z najpiękniejszych pawan cyklu schuyt'owskiego. Elegancko brzmiąca tonacja g-moll wygodnie leży i dobrze brzmi na instrumentach renesansowych. Koronę stanowią dwa wysokie flety sopranowe gęsto ornamentujące w powtórkach. Na dole trzymają budowlę dostojne puzony, a w środku instrumenty smyczkowe wspierane przez harfę. Tworzy to szerokie brzmienie o dużej skali i dynamice. Melodia jest prosta, prowadzona szerokim łukiem w dużych interwałach. Jej charakter i uroda są niezaprzeczalne. Pawana tchnie siłą, która przychodzi jak uderzenie w drugiej cząstce 1'13'', gdy pojawia się nowa tonacja Es-dur. Podczas gdy w pierwszej cząstce melodia opadała, to odtąd już się wznosi. Taka intensywność utrzymana jest aż do końca pawany. W bardzo renesansowej w swym charakterze galiardzie pierwsze razy grają same instrumenty dęte: 2 flety i puzon - doskonała kapela taneczna, a powtarza po królewsku cała orkiestra.

 
 
 
   
Anatomia Kobyły
 
 

ANATOMIA KOBYŁY/KURPIOWSKIE I MAZOWIECKIE PIOSENKI LUDOWE NA DAWNYCH INSTRUMENTACH
Ars Nova - zespół
Jacek Urbaniak - kierownik artystyczny
Apolonia Nowak, Paweł Majewski - soliści
Kompozycje i opracowania Jacek Urbaniak (1-13), Krzysztof Owczynik (14-21)

1. Siwy konik - Jacek Urbaniak - 2'18''
2. A na polu - Jacek Urbaniak - 2'47''
3. Gdzie ja jade - 2'45''
4. Siedem koni - Jacek Urbaniak - 6'10''
5. Zaprzęgaj mi konie w sanki - 4'05''
6. Moja matuś kup mi konia - 2'14''
7. Z poniedziałku na swanto - (wersja instrumentalna) - 1'53''
8. Siwa kobylina - 1'56''
9. Pojechał Jasieniek z konikami na noc - Jacek Urbaniak- 2'40''
10. Oj, i w polu jezioro - 4'23''
11. Anatomia kobyły - I Stajnia - 1'06''
12. Anatomia kobyły - II Step - 2'23''
13. Anatomia kobyły - III Kłus - 2'31''
14. Kędy moje konie wrone - 1'57''
15. A gdzie moje konie wrone - 1'55''
16. Kąpała się Kasia w morzu - 2'26''
17. Zaśpiewała po rosie - (wersja instrumentalna) - 2'20''
18. Pod borem - 2'10''
19. Siwy koń chodzi - 2'10''
20. Jasio konie poił - 2'13''
21. Taniec kobyły - 1'55''

 
 
 
   
 
 

Muzyka Piastów Śląskich XIII-XV w.
Ars Nova - zespół
Jacek Urbaniak - dyrektor artystyczny

1. Probitate eminentem - Piotr z Grudziądza, Glogauer Liederbuch XV w.
2. Predulcis eurus - Piotr z Grudziądza XV w.
3. Sempiterna ideitas - Anonim XV w. Glogauer Liederbuch
4. Populus Gentium Laudem Deo (Iudex dum veneris) - Anonim XIII/XIV w.
5. Exultent hodie - Anonim 1267 r. Hymn o Św. Jadwidze, Cystersi Śląscy
6. Constantes Estote - Anonim XIV/XV w. Chorbuch kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu
7. De beata Maria Virgine - Ave Hierarchia/Zdrowś bądź Maryja
8. Meyn gemüth das wüth - Anonim XV w. Glogauer Liederbuch
9. Populus Gentium - In laudem eius - Anonim XV/XVI w. Graduał Norbertanów
10. Congaudeat ecclesia - Anonim 1280 r.
11. Liber Generationis Evengelium Mathei (Dominus vobiscum) - Anonim XV w.
12. Populus Gentium - Laudem Deo (Iudex dum veneris) - Anonim XIII/XIV w.
13. Festa Christi - Anonim XV w. Glogauer Liederbuch
14. Dum Steteritis et Regem Evangelistarum - Anonim XIV/XV w.
15. Vere felicem - Anonim XV w. Glogauer Liederbuch
16. Cum animadverterat - Nicolaus Menczellini XV w. Kodeks zielonogórski z 1423 r.
17. Gavisa Grata/Freut euch/Radujcie się Anonim XV w.
18. Sancte Nicolae - Anonim XV w. Glogauer Liederbuch
19. Populus Gentium Laudem Deo (Nulla manet) - Anonim XV w.
20. Consurge iubilans - Anonim cysterski ze Śląska, ok 1267 r.

 
 
 
   
Muzyka Jagielonów
 
 

MUZYKA JAGIELLONÓW XV w./RĘKOPIS KRASIŃSKICH XV. w
Ars Nova - zespół
Jacek Urbaniak - kierownik artystyczny
Agnieszka Budzinska, Krzysztof Owczynik - soliści

1. Johannes Ciconia - Regina Gloriosa - 4'16''
2. Johannes Ciconia - Gloria - 2'40''
3. Magister Egardus - Gloria (wersja instrumentalna) - 4'58''
4. Etienne Grossin - Credo - 6'10''
5. Etienne Grossin(?)- Bez tytułu - 4'16''
6. Anonim - Maria en mitissima - 3'41''
7. Antonio Zaccara da Teramo - Gloria Ad ogni vento (wersja instrumentalna) - 5'26''
8. Mikołaj z Ostroroga - Gloria - 3'20''
9. Mikołaj z Ostroroga, sł. Stanisław Ciołek (?) - Pastor gregis egregius - 3'32''
10. Mikołaj z Radomia - Ballada - 3'53''
11. Mikołaj z Radomia - Gloria - 2'25''
12. Mikołaj z Radomia - Hystorigraphi (wersja instrumentalna) - 4'35''
13. Mikołaj z Radomia - Credo - 2'19''
14. Anonim - Salve,thronus Trinitatis (wersja instrumentalna)- 1'35''
15. Anonim, sł./text Stanisław Ciołek, tł. Jacek Urbaniak w/g Tadeusza Sinko
- Chwała Krakowowi ! - 4'29''
16. Anonim - Breve regnum - 2'42''